Współczesne miasta to środowisko, które dla wielu gatunków ptaków okazuje się coraz bardziej nieprzyjazne. Uszczelnianie elewacji, zanikanie starych drzew oraz rosnąca powierzchnia betonu i asfaltu systematycznie odbierają ptakom miejsca gniazdowania i żerowania. Tymczasem mieszkańcy osiedli dysponują realną możliwością odwrócenia tego trendu – bez specjalistycznej wiedzy ani znacznych nakładów finansowych. Wystarczy świadome działanie i zrozumienie potrzeb tych zwierząt, by nawet w gęsto zabudowanej przestrzeni miejskiej stworzyć warunki sprzyjające ptakom.

Ogród tętniący życiem to nie przypadek – to efekt świadomych decyzji.

Rosnąca liczba badań ekologicznych potwierdza, że kondycja roślin uprawnych i ozdobnych pozostaje w bezpośredniej zależności od obecności owadów zapylających. Ich systematyczny zanik, wywołany intensywnym rolnictwem, urbanizacją i nadużywaniem środków ochrony roślin, sprawia, że rola prywatnych ogrodów jako ostoi bioróżnorodności staje się coraz bardziej doniosła. Tworzenie przestrzeni przyjaznej zapylaczom nie wymaga jednak ani rozległej działki, ani specjalistycznej wiedzy – wymaga jedynie zrozumienia kilku fundamentalnych zasad. 

Wróbel jeszcze niedawno był najbardziej „codziennym” ptakiem naszych ulic i podwórek. Dziś coraz częściej zauważamy ciszę tam, gdzie dawniej brzęczało życie: mniej ćwierkania w żywopłotach, mniej ruchu pod rynnami, mniej drobnych stadek na skwerach. Spadek liczebności wróbli nie jest kaprysem natury, tylko skutkiem kilku nakładających się zmian w sposobie, w jaki budujemy, utrzymujemy zieleń i porządkujemy przestrzeń. Dobra wiadomość jest taka, że część rozwiązań leży w zasięgu ręki — i naprawdę działa, jeśli podejdzie się do tematu konsekwentnie.

Zimowe miasto bywa dla ptaków paradoksalnie korzystniejsze niż otwarty krajobraz: jest odrobinę cieplejsze, pełne osłoniętych zakamarków i „wysp” zieleni. Jednocześnie to środowisko, w którym naturalnych kryjówek ubywa przez wycinki starych drzew, porządki w parkach oraz uszczelnianie elewacji. W efekcie ptaki częściej przegrywają nie z samym mrozem, ale z brakiem bezpiecznego noclegu i schronienia przed wiatrem oraz wilgocią. Dlatego jednym z najbardziej praktycznych działań pomocowych w mieście jest rozwijanie sieci budek — tak, aby wspierały ptaki nie tylko w okresie lęgowym, lecz również zimą.

Zimą ptakom bywa ciężko: krótki dzień, mróz, śnieg i mniej naturalnego pokarmu. Karmniki dla ptaków mogą im realnie pomóc, ale tylko wtedy, gdy robimy to z głową. Liczy się nie tylko to, co wsypiesz, ale też higiena, miejsce, regularność i moment, w którym należy odpuścić.

Poniżej masz praktyczny przewodnik: co podawać, czego nie wrzucać „bo przecież zjedzą”, i jak rozpoznać, że czas zakończyć zimowe dokarmianie.

Nietoperze są sprzymierzeńcem gospodarki leśnej, ale w wielu drzewostanach brakuje im bezpiecznych kryjówek dziennych i sezonowych. Dobrze zaplanowany program rozwieszania skrzynek to proste działanie ochronne, które da się wpiąć w standardowe prace terenowe, a przy okazji sensownie poukładać monitoring. Poniżej znajdziesz praktyczne zasady, jak wieszać domek dla nietoperzy w lesie tak, żeby realnie był zasiedlany, a nie tylko „ładnie wyglądał na protokole”.

Wieszanie budek lęgowych to prosty, ale niezwykle skuteczny sposób na wspieranie przyrody tuż za naszym oknem. Dając ptakom bezpieczne miejsce do gniazdowania, pomagamy im przetrwać w świecie, w którym naturalnych siedlisk jest coraz mniej. Dzięki temu wspieramy nie tylko poszczególne gatunki, ale cały ekosystem, który dzięki ptakom pozostaje w równowadze. Co więcej, obecność ptaków w ogrodzie czy na działce wprowadza spokój, radość i poczucie bliskości z naturą – coś, czego często brakuje w naszym codziennym zabieganiu. Wystarczy odrobina dobrej woli, kilka prostych narzędzi i chęć, by stworzyć miejsce, w którym życie może rozkwitać na nowo.

JERZYKOWNIK

Ta opracowana przez nas konstrukcja swoim wyglądem nawiązująca do tradycyjnych gołębników słupowych.

Mimo, że jerzykowniki powstały z myślą o jerzykach, chętnie gnieżdżą się w nich też mazurki, szpaki, rzadziej sikory i pleszki, a nawet kawki (w otworze rozkutym przez dzięcioła).

Pierwszy jerzykownik stanął w 2013 roku, w warszawskim parku Pole Mokotowskie. Obecnie na naszym koncie jest 28 takich wież lęgowych. Rozmieszczenie jerzykowników wraz z informacją o ich statusie można zobaczyć na mapie.

JASKÓŁKOWNIK

Jednym ze sprawdzonych sposobów pomocy oknówkom i rozwiązywania problemów z ich sąsiedztwem są wieże lęgowe dla jaskółek, zwane przez nas jaskółkownikami. W innych krajach zwane hotelami dla jaskółek, czy domami dla jaskółek.

Wykonujemy wieże różnych typów, w zależności od potrzeb i możliwości zamawiającego. W odróżnieniu od wież lęgowych dla jerzyków, korpus jaskółkownika jest szeroki. Zazwyczaj ma budowę schodkową z umieszczonymi pod gzymsami sztucznymi gniazdami. Nazwy typów wież lęgowych pochodzą od nazw miejscowości, w których po raz pierwszy zostały zbudowane.

Ważne jest aby przy mocowaniu skrzynek na drzewie używać do tego celu gwoździ, a nie np. wkrętów czy śrub. Drzewo przyrastając na grubość wypycha budkę i w przypadku przykręcenia jej śrubką dochodzi do pękania śrub czy wkrętów. Właściwe przybicie budki gwoździami zabezpiecza przed taką sytuacją.

Zalecam przybijanie 4 gwoździami (2 na górze i 2 na dole) z czego tylko 1 gwóźdź z pary wbijmy do końca. Na drugim pozostawiamy ok 1,5 cm zapasu na przyrost drzewa.

Skrzynki dla nietoperzy pełnią funkcję dziennych schronów, są kryjówkami przejściowymi w okresie przelotów między kryjówkami zimowymi i letnimi, schronieniami dla osobników samotnych oraz miejscami przebywania kolonii rozrodczych