Jeden mały nietoperz potrafi w ciągu jednej nocy zjeść do kilkunastu tysięcy komarów, meszek i innych uciążliwych owadów. Nic dziwnego, że coraz więcej osób chce zaprosić te pożyteczne, nocne ssaki do swoich ogrodów.
Niestety, z powodu nowoczesnego, szczelnego budownictwa i wycinania starych, dziuplastych drzew, nietoperze mają ogromny problem ze znalezieniem bezpiecznego schronienia na dzień. Rozwiązaniem są specjalne budki (nazywane fachowo schronami). Jeśli jednak myślisz, że przypominają one domki dla ptaków, jesteś w błędzie. Powieszenie klasycznej ptasiej skrzynki dla nietoperza skończy się tym, że ssaki w niej zamarzną, ugotują się lub... w ogóle do niej nie wejdą.
Dowiedz się, jakimi cechami musi się charakteryzować profesjonalna, bezpieczna budka dla nietoperzy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego schron dla nietoperza musi być płaski i posiadać podłużną szczelinę wlotową wyłącznie od spodu konstrukcji.
- Czym jest wewnętrzna tarka oraz płyta lądowania i jak pomagają one tym małym ssakom w bezpiecznym wypoczynku.
- Dlaczego zewnętrzne ścianki maluje się na ciemne barwy (antracyt, głęboki brąz) i jaki ma to wpływ na mikroklimat lęgowy.
- Gdzie i na jakiej wysokości montować budki w lasach oraz ogrodach, by zapewnić optymalne nasłonecznienie i swobodny dolot.
1. Konstrukcja szczelinowa – zapomnij o okrągłym otworze
Najważniejszą różnicą między budką dla ptaka a schronem dla nietoperza jest kształt i umiejscowienie wejścia.
- Wejście wyłącznie od dołu: Budka dla nietoperza nie posiada okrągłego otworu na przedniej ściance. Wejściem jest podłużna, wąska szczelina zlokalizowana na samym dnie skrzynki.
- Optymalna szerokość szczeliny: Otwór wlotowy powinien mieć szerokość od 1,5 do maksymalnie 2,5 cm. Taki rozmiar idealnie odpowiada anatomii małych gatunków (jak mroczki czy karliki), a jednocześnie stanowi barierę nie do pokonania dla drapieżników – kotów, kun, ptaków drapieżnych, a nawet wścibskich wróbli czy szpaków.
- Płaski kształt: W przeciwieństwie do przestrzennych domków dla ptaków, schrony dla nietoperzy są bardzo płaskie i wysokie. Nietoperze uwielbiają ciasnotę, ponieważ w bliskim kontakcie z innymi osobnikami lub ściankami łatwiej utrzymują stałą, wysoką temperaturę ciała.
2. Wnętrze budki – tarka i szorstkie deski to absolutny obowiązek
Nietoperze nie wiją gniazd, nie znoszą mchu ani piór. Odpoczywają, śpią i wychowują młode w pozycji wiszącej – głową w dół. Aby schron spełniał swoją funkcję, jego wnętrze musi zapewniać im doskonałą przyczepność.
- Zakaz gładkich powierzchni: Drewno w środku budki pod żadnym pozorem nie może być oheblowane ani oszlifowane. Musi być maksymalnie szorstkie i surowe.
- Tarka montażowa: Tylna wewnętrzna ścianka (oraz fragmenty bocznych) powinna posiadać poprzeczne, gęste nacięcia (rowki o głębokości ok. 2-3 mm, rozmieszczone co pół centymetra). Tworzą one strukturę przypominającą tarkę, w którą nietoperze bez trudu wbijają swoje ostre pazurki.
- Ścianka lądowania: Tylna ściana budki powinna być przedłużona i wystawać kilka centymetrów poniżej dolnej szczeliny wlotowej. Tworzy to tzw. „płytę lądowania” – nietoperz siada na niej w locie, a następnie bezpiecznie wchodzi tyłem do wnętrza schronu.
3. Kolor ma znaczenie – dlaczego budki dla nietoperzy są ciemne?
O ile w przypadku ptaków jaskrawe czy ciemne kolory są niewskazane, o tyle dla nietoperzy barwa zewnętrzna schronu ma kluczowe znaczenie przetrwaniowe.
Nietoperze to stworzenia wybitnie ciepłolubne (szczególnie samice w okresie lęgowym). Optymalna temperatura wewnątrz schronu w ciągu słonecznego dnia powinna wynosić ponad 30°C. Z tego powodu zewnętrzne ścianki budki maluje się na ciemne, matowe kolory: głęboki brąz, ciemnoszary, antracytowy lub niemal czarny. Ciemna powierzchnia znacznie lepiej pochłania promienie słoneczne i akumuluje ciepło, które jest niezbędne do prawidłowego rozwoju młodych ssaków.
Ważne: Do malowania używamy wyłącznie ekologicznych farb i impregnatów wodnych pozbawionych zapachu. Wnętrze budki bezwzględnie pozostawiamy w stanie całkowicie surowym.
4. Materiał wykonania – surowe drewno lub trocinobeton
Trwałość i izolacja termiczna to podstawa. Podobnie jak przy ptasich domkach, na rynku możemy spotkać designerskie buble, na które trzeba uważać.
| Materiał schronu | Czy nadaje się dla nietoperza? |
|---|---|
| Naturalne drewno (min. 2-2.5 cm) | IDEALNE. Grube deski iglaste (np. sosna, modrzew) lub liściaste (dąb) zapewniają świetną izolację termiczną i odpowiedni mikroklimat. |
| Trocinobeton | IDEALNE. Mieszanka betonu i trocin jest niezwykle trwała, naturalnie szorstka i doskonale trzyma ciepło. Budki z trocinobetonu służą przez kilkadziesiąt lat. |
| Plastik, metal, sklejka | ZAKAZANE. Powodują skraplanie się wilgoci, brak cyrkulacji powietrza i drastyczne wahania temperatur (od efektu szklarni po przemarzanie). |
5. Konstrukcja bezobsługowa – brak konieczności czyszczenia
Ogromną zaletą dobrze zaprojektowanej budki dla nietoperzy jest fakt, że jest ona całkowicie bezobsługowa. Ponieważ szczelina wlotowa znajduje się na samym dole, odchody nietoperzy (tzw. guano) oraz ewentualne zanieczyszczenia samoczynnie wypadają ze środka.
Dzięki temu budka nie musi posiadać otwieranego przedniego panelu ani dachu, co dodatkowo uszczelnia konstrukcję i zapobiega powstawaniu niebezpiecznych dla nietoperzy przeciągów.
6. Profesjonalne budki dla nietoperzy od Ussuri – jak i gdzie wieszać?
Skrzynki dla nietoperzy pełnią funkcję dziennych schronów, są kryjówkami przejściowymi w okresie przelotów między kryjówkami zimowymi i letnimi, schronieniami dla osobników samotnych oraz miejscami przebywania kolonii rozrodczych.
Budki dla nietoperzy, różne rodzaje, od lewej: angielska, Issel, Stratman.
Stosuje się różne typy skrzynek różniące się konstrukcją i wymiarami wewnętrznymi. Ich budowa różni się od budek dla ptaków umieszczeniem wlotu w części dolnej. Wlot ma kształt wąskiej szczeliny, a całe budki są spłaszczone. Zabezpiecza to nietoperze przed konkurencją ze strony ptaków, ssaków (np. pilchów) i niektórych owadów, np. szerszeni. Budki wewnątrz są chropowate, szczególnie na ściance tylnej, co ułatwia nietoperzom poruszanie się i zaczepianie pazurkami na czas spoczynku.
Budki dla nietoperzy możemy wieszać również na budynku.
W lasach najkorzystniej jest rozwieszać skrzynki w monokulturach, zwłaszcza młodych, o słabym podroście. Tereny takie są praktycznie pozbawione naturalnych schronień. Powinno się je wieszać grupowo, po 10-20 budek w odstępach 50-120 m, wzdłuż dróg, przecinek, linii oddziałowych, przy granicy z terenami otwartymi oraz w pobliżu zbiorników wodnych. Poza tym skrzynki można umieszczać w alejach, parkach, sadach i ogrodach, zarówno na terenach zabudowanych, jak i poza nimi. Optymalna wysokość wieszania wynosi 4-5 metrów. Skrzynki należy zawieszać w miejscu osłoniętym od wiatru i deszczu, ale dobrze nasłonecznionym.
Zajęta przez nietoperze skrzynka typ Stratman.
Najkorzystniejsza jest wystawa południowa – w przedziale od południowo-wschodniej do południowo-zachodniej. Część skrzynek może znajdować się również w miejscach lekko ocienionych. Wlot do skrzynki powinien być całkowicie swobodny, nieblokowany przez gałęzie czy podrost roślinny.
Guano nietoperzy pod i wewnątrz schronu – niezawodna oznaka zajęcia budki.
Celowe jest rozwieszenie kilku typów skrzynek, dzięki czemu różne gatunki nietoperzy znajdą odpowiednie schronienie. Można zastosować skrzynki "płytkie" np.: Stratman FS1 oraz skrzynki "głębsze" np.: typ Issel lub angielski. Aby dodatkowo zabezpieczyć nietoperze przed konkurencją ze strony ptaków, warto równocześnie w bliskim sąsiedztwie rozwiesić klasyczne budki dla ptaków.
W ofercie Ussuri znajdziesz trzy profesjonalne, przetestowane typy skrzynki dla nietoperzy: Issel, Stratman oraz typ Angielski.
Ussuri
Jesteśmy producentem schronień lęgowych dla ptaków i innych zwierząt z ponad 15-letnim doświadczeniem na rynku ornitologicznym. Oferujemy budki lęgowe własnej produkcji, przeznaczone do montażu na drzewach oraz budynkach, a także zajmujemy się ich instalacją i monitoringiem. Współpracujemy z naukowcami oraz organizacjami przyrodniczymi (m.in. STOP, TP "Bocian", Stowarzyszenie Ochrony Sów), dbając o realne i przetestowane efekty naszych działań na rzecz ochrony przyrody.
Siedziba i stolarnia: Brwinów (okolice Warszawy). Zapraszamy do kontaktu!